☰
बालबालिकाको पहिलो पाठशाला घर हो। उनीहरूले विद्यालयमा पढाइबाट मात्र होइन, घरमा अभिभावकले गर्ने व्यवहार, बोल्ने शैली र दैनिक गतिविधिबाट पनि धेरै कुरा सिकिरहेका हुन्छन्। त्यसैले बच्चामा राम्रो बानी र सकारात्मक सोच विकास गर्न अभिभावकको आफ्नै व्यवहार महत्वपूर्ण हुन्छ।
बच्चालाई ‘नम्र भएर बोल’, ‘झुट नबोल’, ‘अरूलाई सम्मान गर’ भनेर सम्झाउनु राम्रो हो। तर अभिभावकले आफैं त्यस्तो व्यवहार नगरे बच्चामा त्यसको प्रभाव कम हुन सक्छ। बच्चाले अभिभावकको व्यवहारलाई प्रत्यक्ष रूपमा अनुकरण गर्ने भएकाले घरको वातावरण सकारात्मक बनाउन आवश्यक हुन्छ।
१. बच्चासँग नम्र भएर बोल्नुहोस्
अभिभावकको बोलीचाली बच्चाले सजिलै अनुकरण गर्छ। त्यसैले रिसाएको अवस्थामा पनि अपमानजनक शब्द प्रयोग नगर्नु राम्रो हुन्छ।
२. सत्य बोल्ने उदाहरण प्रस्तुत गर्नुहोस्
बच्चालाई इमानदार बन्न सिकाउनुभन्दा पहिले अभिभावक स्वयं इमानदार व्यवहार देखाउनुपर्छ।
३. ‘धन्यवाद’ र ‘माफ गर्नुहोस्’ भन्न हिचकिचाउनु हुँदैन
अभिभावकले यी शब्द प्रयोग गरेको देख्दा बच्चाले पनि सम्मानपूर्वक संवाद गर्न सिक्छ।
४. बच्चासँग पर्याप्त समय बिताउनुहोस्
महँगो सामानभन्दा अभिभावकको समय र ध्यान बच्चाका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ। दैनिक केही समय मोबाइलबाट टाढा रहेर बच्चासँग कुराकानी गर्नुपर्छ।
५. गल्ती गर्दा गाली होइन, सिकाइ दिनुहोस्
गल्ती गरेपछि बच्चालाई डराउने वातावरण बनाउनुको सट्टा गल्ती किन भयो र अब कसरी सुधार गर्न सकिन्छ भन्ने बुझाउनुपर्छ।
६. घरका साना काममा सहभागी गराउनुहोस्
आफ्नो सामान मिलाउने, किताब राख्ने वा टेबल सफा गर्ने जस्ता काममा बच्चालाई सहभागी गराउँदा जिम्मेवारीबोध विकास हुन्छ।
७. मोबाइल प्रयोगमा अभिभावक स्वयं उदाहरण बन्नुहोस्
बच्चालाई मोबाइल कम चलाऊ भनेर मात्र पुग्दैन। अभिभावकले पनि अनावश्यक रूपमा मोबाइलमा समय बिताउने बानी कम गर्नुपर्छ।
८. किताब पढ्ने वातावरण बनाउनुहोस्
अभिभावक स्वयं किताब वा ज्ञानवर्धक सामग्री पढेको देख्दा बच्चामा पनि पढ्ने रुचि विकास हुन सक्छ।
९. अरूप्रति सम्मानजनक व्यवहार गर्नुहोस्
घरका सदस्य, छिमेकी, साथी वा काम गर्ने व्यक्तिसँग अभिभावकले गर्ने व्यवहार बच्चाका लागि प्रत्यक्ष सिकाइ हुन्छ।
१०. बच्चाको प्रयासको प्रशंसा गर्नुहोस्
सफलताको मात्र प्रशंसा नगरी बच्चाले गरेको मेहनत र प्रयासको पनि प्रशंसा गर्नुपर्छ। यसले आत्मविश्वास बढाउन मद्दत गर्छ।
बच्चालाई अभिभावकले जस्तो व्यवहार गर्छन्, बच्चाले त्यही व्यवहारलाई सामान्य र स्वाभाविक मान्दै सिक्दै जान्छ। त्यसैले बच्चाको बानी परिवर्तन गर्नुअघि अभिभावकले आफ्नै बानी र व्यवहारमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन आवश्यक छ।
