श्रावण २१, काठमाडौं । नेपाली हिन्दू समाजमा आज श्रावण शुक्ल पूर्णिमाको अवसरमा जनै पूर्णिमा तथा क्वाँटी खाने दिनको विशेष श्रद्धा र आस्थाका साथ मनाइँदैछ । धार्मिक, सांस्कृतिक र स्वास्थ्य सम्बन्धी परम्परादेखि चलिआएको यस दिनको नेपालभर विशेष महत्त्व रहेको जनविश्वास छ ।

धार्मिक परम्परा अनुसार आजको दिन ’यज्ञोपवित’ फेर्ने अर्थात जनै परिवर्तन गर्ने दिन हो । ब्राह्मण, क्षत्रिय र वैश्य वर्णका पुरुषहरूले पुरानो जनै फेरेर नयाँ जनै धारण गर्दै आत्मशुद्धि र धार्मिक निष्ठाको पुनः संलग्नता जनाउने गर्दछन् । साथसाथै, पुरोहितबाट मन्त्र उच्चारणसहित रक्षासूत्र बाँध्ने परम्परा अनुसार रक्षा बन्धन पर्व पनि आजकै दिन मनाइन्छ ।

व्रत, स्नान र पूजा–आराधनाको दिन मानिने जनै पूर्णिमामा तीर्थस्थलहरूमा स्नान गर्ने प्रचलन पनि छ । गोसाइँकुण्ड, जनकपुर, बाग्लुङ लगायतका पवित्र स्थलहरूमा श्रद्धालुहरूको भीड लाग्ने गर्दछ । वैदिक परम्परा अनुसार आजको दिनबाट बालबालिकालाई वेद पठन आरम्भ गराउने परम्परा पनि चलिआएको देखिन्छ ।

यसैदिन, क्वाँटी खाने परम्परा पनि उत्तिकै महत्वका साथ मनाइन्छ । क्वाँटी भन्नाले नौ थरिका अंकुरित गेडागुडी मिसाएर बनाइएको झोलयुक्त परिकारलाई जनाइन्छ । वर्षा ऋतुपछि आउने चिसो मौसमको तयारी स्वरूप शरीरलाई पोषिलो भोजन प्रदान गर्न क्वाँटी खाने चलन रहेको छ ।

आयुर्वेद तथा पोषणविद्हरूका अनुसार, क्वाँटी प्रोटिन, फाइबर, भिटामिन र एन्टिअक्सिडेन्टले भरिपूर्ण हुन्छ, जसले पाचन सुधार गर्नुका साथै रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता समेत वृद्धि गर्ने बताइन्छ । चिसो लाग्न सक्ने ज्वरो, रुघा–खोकी तथा संक्रमणबाट बच्नका लागि क्वाँटी उपयोगी मानिन्छ ।

धार्मिक आस्था र स्वास्थ्य चेतनाको रूपमा रहेको यो पर्वले नेपाली समाजमा संस्कृति र सभ्यताको निरन्तरता दिनुको साथै समग्र समुदायलाई एकताको सूत्रमा बाँध्ने काम गर्छ ।