काठमाडौं । आकाशमा अर्को मौसमी प्रणाली विकसित हुँदैछ। बंगालको खाडीमा विकसित भइरहेको नयाँ न्यून चापीय प्रणालीका कारण नेपाल र भारत दुवै देशमा आगामी केही दिनभित्र ठूलो मौसम परिवर्तन र भारी वर्षाको सम्भावना देखिएको छ।

बंगालको खाडीको उत्तर अण्डमान सागर क्षेत्रमा बनेको न्यूनचापीय प्रणाली पश्चिम-उत्तरपश्चिमतर्फ अघि बढिरहेको छ। भारतीय मौसम विभागका पछिल्ला प्रक्षेपणअनुसार यो प्रणाली सेप्टेम्बर २१ सम्म न्यूनचापीय क्षेत्रबाट डिप्रेसन र सेप्टेम्बर २२ सम्म गहिरो डिप्रेसनमा विकसित हुन सक्ने तथा सेप्टेम्बर २३ आसपास दक्षिण ओडिशा-उत्तर आन्ध्र प्रदेशको तटीय क्षेत्रमा पुग्न सक्ने देखिएको छ।

नेपालमा यसको प्रत्यक्ष प्रभाव कति पर्छ भन्ने अझै निश्चित छैन। तर विभिन्न मौसम पूर्वानुमान मोडलले असोज ८ देखि १२ गतेसम्म नेपालमा वर्षाको गतिविधि उल्लेख्य बढ्न सक्ने संकेत दिएका छन्। केही मोडलमा केही स्थानमा ४०० मिलिमिटरभन्दा बढी र अधिकतम करिब ७४१ मिलिमिटरसम्म वर्षाको संकेत देखिएको मौसमविद् डा। विनोद पोखरेलले बताएका छन्।

यसको अर्थ नेपालका सबै ठाउँमा ७४१ मिलिमिटर पानी पर्छ भन्ने होइन। त्यो विभिन्न मोडलले देखाएको सम्भावित अधिकतम प्रक्षेपण हो। मौसम प्रणालीको दिशा, गति, शक्ति र नेपालसम्म आइपुग्दा त्यसमा हुने परिवर्तनले वर्षाको मात्रा र क्षेत्रलाई ठूलो फरक पार्न सक्छ।

यही कारण अहिलेको अवस्था ‘ठूलो विपद् निश्चित भइसकेको’ अवस्था होइन, तर ‘सम्भावित ठूलो वर्षाका लागि तयारी सुरु गरिहाल्नुपर्ने’ अवस्था हो।

नेपालका लागि अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको पश्चिमी वायु र बंगालको खाडीबाट आउने प्रणालीबीचको सम्भावित अन्तरक्रिया हो। मौसमविद्हरूका अनुसार यी प्रणालीबीचको अन्तरक्रिया बलियो भयो भने वर्षाको मात्रा बढ्न सक्छ।

त्यसैले चक्रवात नेपालसम्म आइपुग्नुपर्छ भन्ने होइन। बंगालको खाडीमा बनेको प्रणाली भारततर्फ कमजोर हुँदै गए पनि त्यसले बोकेको जलवाष्प र वायुमण्डलीय अवस्थाले नेपालमा लामो समयसम्म वर्षा गराउन सक्छ।

भोटेकोशी बाढीपछि सरकारले पुनरुत्थानका तत्कालीन कार्ययोजना अघि बढाइरहेको अवस्थामा अर्को ठूलो वर्षाको जोखिम थपिनु व्यवस्थापनका दृष्टिले पनि चुनौतीपूर्ण हो।

मौसम विभागले प्रणालीलाई निरन्तर निगरानी गरिरहेको छ। प्रणालीको अवस्था र दिशामा परिवर्तनसँगै नेपालमा पर्ने प्रभावबारे थप स्पष्ट हुँदै जानेछ। त्यसैले सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका निश्चित दाबीभन्दा विभागका आधिकारिक बुलेटिन र स्थानीय प्रशासनका सूचनालाई आधार मान्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।

असोज ८, ९ र १० गते विशेषगरी पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा लामो दूरीको यात्रा गर्नुअघि मौसम र सडकको अवस्था बुझ्नु आवश्यक देखिन्छ। जोखिमयुक्त नदी किनार, पहिरो सम्भावित ढलान र कमजोर संरचनाबाट टाढा रहनु तथा स्थानीय प्रशासनले दिएको निर्देशन पालना गर्नु महत्त्वपूर्ण हुनेछ।