यहाँ नेपाल–अमेरिका सम्बन्धका १२ ( एक दर्जन) प्रमुख विवादास्पद घटनाहरू  सरल र सन्दर्भ सहित प्रस्तुत गरिएको छ।नेपाल–अमेरिका सम्बन्धका १० विवादास्पद घटनाहरू :-

१) १९५० काे दशक –अमेरिकी सहायता र राजनीतिक प्रभावको बहस

United States Agency for International Development (USAID) नेपालमा प्रवेश।

यसलाई विकास सहयोगको आवरणमा राजनीतिक प्रभाव विस्तार।

२) १९६२ – Peace Corps प्रवेश

Peace Corps स्वयंसेवक नेपालमा काम गर्न थाले। शिक्षा र विकास सहयोगको आवरणमा पश्चिमी साँस्कृतिक र राजनीतिक प्रभाव विस्तार।

३) खम्पा विद्रोह (१९६०–१९७४)

खम्पा (Tibetan Khampa guerrillas) तिब्बतका लडाकु समूह थिए जसले चीनको नियन्त्रणविरुद्ध संघर्ष गरेका थिए ।

१९६० काे दशकमा यी खम्पा लडाकुहरू नेपालकाे मुस्ताङ क्षेत्रमा बसेर चीनविरुद्ध गतिविधि चलाउँथे ।

विभिन्न ऐतिहासिक स्रोतहरूका अनुसार यो गतिविधिमा Central Intelligence Agency (CIA) ले गुप्त रूपमा सहयोग गरेको भन्ने दाबी पनि गरिन्छ।

यसले नेपाललाई  China र United States बीचको भू–राजनीतिक दबाबमा राखेको थियो।

४) २००१ मा गरिएकाे नारायणहिटी दरबार हत्याकाण्ड

Nepalese Royal Massacre मा राजा वीरेन्द्र सहित धेरै सदस्यको हत्या भयो। सरकारी निष्कर्षले दीपेन्द्र विरविक्रम शाहलाई जिम्मेवार ठहर गर्यो। तर केही समूहहरूले विदेशी गुप्तचर (cia) काे संलग्नताको शंका पनि व्यक्त गरेका छन्, जसको प्रमाण सार्वजनिक रूपमा पुष्टि भएको छैन।

५) २००१–२००६ माओवादी युद्धमा अमेरिकी भूमिका :-

माओवादी जनयुद्धको समयमा अमेरिकाले नेपाल सरकारलाई सैन्य सहयोग दियो।

माओवादी पक्षले यसलाई विदेशी हस्तक्षेप भने। कसै-कसैले दुबैतिर सम्बन्ध विकास गरेर आफ्नो उद्देश्य अनुरुप खेल्यो पनि भनिन्छ।

६) २००६ मा माओवादीलाई आतंकवादी  समूहकाे सूचीमा राख्नु

अमेरिकाकाे United States Department of State ले माओवादीलाई आतंकवादी संगठनको सूचीमा राख्यो।

यस्ले पनि नेपालमा राजनीतिक बहस गरायो।

७) २०१५ मा भूकम्पपछि अमेरिकी सैन्य उपस्थितिको बहस

२०१५ मा नेपालमा भूकम्प गएपछि अमेरिकी सेना राहतका लागि नेपाल आयो।

केही समूहले यसलाई मानवीय सहयोग, केहीले सैन्य उपस्थिति बढाउने प्रयास भने। यसैबेला तिब्बत र नेपाल सिमानामा एक अमेरिकी हेलिकप्टरको शंकास्पद दुर्घटना पनि भएको थियो।

८) २०१७ मा एमसीसी सम्झौता

नेपालले Millennium Challenge Corporation (MCC) सँग सम्झौता गर्‍यो।

५० कराेड डलर अनुदान नेपालले पाउने भनियो,  तर याे वास्तवमा यो  नेपालमा अमेरिकी लगानी हो।

९) २०१९–२०२२ सम्म नेपालमा MCC विरुद्ध आन्दोलन, MCC लाई इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिसँग जोडिएको भन्दै ब्यापक विरोध। IPS भनेको चीनलाई घेर्ने वा बढ्दै गरेको प्रभाव रोक्ने अमेरिकी गुरुयोजना हो।

१०) २०२२ मा MCC अनुमोदन

नेपाल संसदले MCC पास गर्‍यो।

देशभर ठूलो राजनीतिक ध्रुवीकरण।

११) २०२२ मा SPP विवाद

State Partnership Program (SPP) सम्बन्धी प्रस्ताव सार्वजनिक भयो।

नेपाल सरकारले अन्ततः भाग नलिने निर्णय गर्‍यो।

१२) Indo-Pacific Strategy  बारे बहस

Indo-Pacific Strategy लाई लिएर नेपालमा बहस:

समर्थक: आर्थिक सहयोग र सुरक्षा सहकार्य,

नेपाली सेना र बिगतको नेपाल सरकार बिच फरकफरक धारणा ,

 विश्लेषकहरु यस्लाई चीनविरुद्ध रणनीतिक गठबन्धन भन्दछन् ।