काठमाडौं । मगर अभियन्ता संजोग लाफा मगरले नेपाल मगर संघले ३७ वर्षअघि गरेको दशैं परित्यागसम्बन्धी निर्णयलाई पुनः स्मरण गर्दै उक्त निर्णयको औचित्यविपरीत भइरहेका गतिविधिमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै लाफाले वि.सं.२०४८ मा काठमाडौंमा सम्पन्न नेपाल मगर संघको चौथो राष्ट्रिय महाधिवेशनले दशैं परित्याग गर्ने निर्णय गरेको उल्लेख गरेका छन्। उनका अनुसार उक्त निर्णय कार्यान्वयनका लागि गोरेबहादुर खपाङ्गी मगरको नेतृत्वमा ग्रामीण क्षेत्रमा जनचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गरिएको थियो।

लाफाले नेपाल मगर संघका कतिपय पदाधिकारी तथा नेतृत्वमा रहेका व्यक्तिहरूले दशैंलाई नेपालीको राष्ट्रिय चाडका रूपमा व्याख्या गर्दै टीका र जमरा लगाउने गरेको भन्दै विगतको निर्णय र वर्तमान व्यवहारबीच विरोधाभास रहेको टिप्पणी गरेका छन्।

उनले गोरेबहादुर खपाङ्गी मगरले तत्कालीन राजाबाट दशैंको टीका ग्रहण गरेपछि दशैंसम्बन्धी बहस थप तीव्र बनेको पनि उल्लेख गरेका छन्। उक्त घटनाले दशैं परित्यागको पक्ष र विपक्षमा रहेका विचारबीच विवाद बढाएको उनको भनाइ छ।

लाफाको पोस्टमा दशैंलाई हिन्दु धर्म, राज्यसत्ता र राजनीतिक प्रभावसँग जोडेर व्याख्या गरिएको छ। मगर समुदायको सांस्कृतिक पहिचान र मुक्तिका लागि दशैं परित्यागसम्बन्धी पुरानो निर्णयलाई महत्त्व दिनुपर्ने उनको धारणा छ।

यद्यपि, पछिल्लो समय केही मगर लेखक तथा विद्वानहरूले जमरा, दशैं शब्दको व्युत्पत्ति, फूलपाती, कोटपूजा र मौलापूजाजस्ता परम्परालाई आधार बनाउँदै मगर समुदायको दशैंसँगको ऐतिहासिक सम्बन्धबारे विभिन्न तर्क प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।

यसले मगर समुदायभित्र दशैंको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, सांस्कृतिक सम्बन्ध र पहिचानबारे फरक–फरक दृष्टिकोण रहेको देखाउँछ। दशैं परित्याग गर्ने पुरानो निर्णयको कार्यान्वयन र मगर समुदायको मौलिक सांस्कृतिक पहिचानबारे जारी बहसलाई तथ्यमा आधारित अनुसन्धान तथा खुला संवादमार्फत अगाडि बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।