नेपालमा मनाइने प्रमुख चाडपर्वमध्ये एक होली हो । आपसी सद्भाव, खुशी र रंगीन उल्लासको प्रतीक मानिने यो पर्व पछिल्ला वर्षहरूमा रासायनिक रङ, जथाभावी पानी फ्याँक्ने, तथा असावधानीका कारण स्वास्थ्य र सुरक्षासम्बन्धी समस्या बढ्दै गएका छन्। त्यसैले होली खेल्दा रमाइलोका साथै सावधान रहनु जरुरी छ ।
१. रासायनिक रङबाट बचौँ
बजारमा पाइने कतिपय सस्तो रङहरूमा हानिकारक रसायन मिसिएको हुन सक्छ। यसले छाला एलर्जी, आँखा पोल्ने, डण्डीफोर, र कपाल झर्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ। सकेसम्म प्राकृतिक (अबीर, बेसार, फूलबाट बनेको) रङ प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
२. आँखा र छालाको सुरक्षा
रङ खेल्नुअघि शरीरमा नरिवल वा तोरीको तेल लगाउँदा रङ टाँसिन कम हुन्छ। आँखा जोगाउन चस्मा प्रयोग गर्न सकिन्छ। यदि रङ आँखामा परेमा तुरुन्त सफा पानीले धुनु आवश्यक छ।
३. जबर्जस्ती र दुर्व्यवहार नगर्नु
होली खुशी साट्ने पर्व हो, कसैलाई जबर्जस्ती रङ लगाउनु वा असहज बनाउनु गलत अभ्यास हो। विशेषगरी महिला, बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिकप्रति सम्मानजनक व्यवहार गर्नुपर्छ।
४. पानीको दुरुपयोग नगर्नु
पानीका फोहोराहरू (वाटर बलुन) हान्दा चोटपटक लाग्ने सम्भावना हुन्छ। साथै अनावश्यक पानीको दुरुपयोगले वातावरणीय असर पनि पार्न सक्छ। सुक्खा रङबाट होली खेल्नु सुरक्षित र वातावरणमैत्री विकल्प हो।
५. मदिरा सेवन र सवारी सावधानी
केही व्यक्तिहरूले होलीका दिन अत्यधिक मदिरा सेवन गर्ने प्रवृत्ति देखिन्छ, जसले झैझगडा र दुर्घटनाको जोखिम बढाउँछ। सवारी साधन चलाउँदा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।
६. बालबालिकाको निगरानी
बालबालिकालाई सुरक्षित स्थानमा खेल्न दिनु र उनीहरूलाई रासायनिक रङबाट टाढा राख्नु अभिभावकको जिम्मेवारी हो।
होली रंग, उमंग र भाइचारा सुदृढ गर्ने पर्व हो। तर असावधानीले यस पर्वको रमाइलो दुखद घटनामा परिणत हुन सक्छ। त्यसैले रङ खेल्दा सावधानी अपनाउन जरुरी छ । रङले जीवन रंगीन बनाओस्, तर हाम्रो स्वास्थ्य र सुरक्षामा कहिल्यै दाग नलागोस्।