☰
वीेरन्द्रनगर । एन्टिमाइक्रोबियल रेसिस्टेन्स (AMR) आजको विश्वव्यापी स्वास्थ्य संकटका रूपमा उदाउँदै गएको छ।
मानिस, जनावर, कृषि र वातावरणमा एन्टिमाइक्रोबियल औषधिको बढ्दो दुरुपयोग तथा अत्यधिक प्रयोगका कारण सामान्य रोगहरू उपचार गर्न कठिन र महँगो बन्दै गएका छन्।
यसले मानव स्वास्थ्य मात्र होइन, खाद्य सुरक्षा, पशु स्वास्थ्य, वातावरणीय दिगोपन र राष्ट्रिय विकासमा समेत चुनौती प्रस्तुत गरेको छ।
यस्तो चुनौतीलाई मध्यनजर गर्दै कर्णाली प्रदेशका चार विद्यालयमा जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले एक व्यापक विद्यालयस्तरीय सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ।
यस पहलको आर्थिक सहयोग Food and Agriculture Organization (FAO) ले प्रदान गरेको थियो भने कार्यक्रमको डिजाइन, सहजीकरण र कार्यान्वयन WFF Nepal अन्तर्गत PYT Karnali का प्रशिक्षित स्वयंसेवकहरूले गरेका थिए ।
कार्यक्रममा प्रमुख प्रशिक्षकको रूपमा डा. सिर्जना खनाल र डा. लोकेन्द्रबहादुर खड्का सहभागी थिए। साथै TOT (Training of Trainers) मा जीवन गिरी र गंगा पुरीले प्रशिक्षण सहजीकरण गरेका थिए भने स्वयंसेवकको रूपमा लक्ष्मण गिरी र अंगत न्यौपानेले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए।
कार्यक्रम विद्यार्थीमैत्री, सहभागीमुखी र वैज्ञानिक प्रमाणसहितको शैलीमा सञ्चालन गरिएको थियो। विद्यार्थीहरूलाई AMR को आधारभूत अवधारणा, जिम्मेवार औषधि प्रयोग, सरसफाइ, संक्रमण रोकथाम, र जनावरबाट मानिसमा सर्ने रोग (जुनोटिक रोग) सम्बन्धी जानकारी प्रदान गरिएको थियो। विशेष गरी रेबिज रोगको संक्रमण, लक्षण र रोकथामबारे छोटो प्रस्तुति गरिएको थियो।
सत्रहरू अन्तरक्रियात्मक छलफल, समूहगत गतिविधि, प्रश्नोत्तर र पूर्व–पश्चात् मूल्याङ्कन सहित सञ्चालन गरिएको थियो। यसले विद्यार्थीहरूमा रोग रोकथाम, जिम्मेवार औषधि प्रयोग, स्वास्थ्य सचेतना र सकारात्मक व्यवहार विकास गर्न ठूलो सहयोग गरेको आयोजकहरूले जनाएका छन्।
कार्यक्रमले One Health अवधारणालाई पनि प्राथमिकता दिएको थियो। यस अवधारणाले मानव, पशु र वातावरणीय स्वास्थ्यबीचको अन्तरसम्बन्ध स्पष्ट पार्दै विद्यार्थीहरूलाई विद्यालय र समुदायमा यसको प्रयोगात्मक महत्व बुझाउन प्रेरित गरेको छ।
कार्यक्रम सुर्खेत जिल्लाका चार विद्यालयमा सञ्चालन गरिएको थियो ।
श्री जीवन ज्योति मोडेल स्कूल, दशरथपुरा– ६१ विद्यार्थी (२८ पुरुष, ३३ महिला) | मिति: २०८२/१०/२७, छिन्चु इंग्लिस बोर्डिङ स्कूल, छिन्चु – ४९ विद्यार्थी (२९ पुरुष, २० महिला) | मिति: २०८२/१०/२५, श्री प्रभात माध्यमिक विद्यालय, चिन्चु – ६४ विद्यार्थी (२३ पुरुष, ४१ महिला) | मिति: २०८२/११/०४
श्री शारदा माध्यमिक विद्यालय –९६ विद्यार्थी (३९ पुरुष, ५७ महिला) | मिति: २०८२/१०/२६
विद्यार्थीहरूको सक्रिय सहभागिता, उत्साह र जिज्ञासाले कार्यक्रम प्रभावकारी भएको प्रमाणित गरेको छ। कार्यक्रमले विद्यार्थीहरूलाई परिवार र समुदायमा स्वास्थ्य सचेतना फैलाउने युवा दूतका रूपमा अघि बढ्न प्रेरित गरेको छ।
यस कार्यक्रमले दीर्घकालीन रूपमा AMR न्यूनीकरण, सुरक्षित व्यवहार प्रवर्द्धन, र सार्वजनिक स्वास्थ्य सचेतना विस्तारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
विद्यार्थीको प्रतिक्रिया:
छिन्चु इंग्लिस बोर्डिङ स्कूलकी विद्यार्थी नम्रता शाही ले भनिन्:
“यस सत्रले हामीलाई स्वास्थ्य र सुरक्षासम्बन्धी महत्वपूर्ण जानकारी प्राप्त गर्न मद्दत गर्यो । हामीले रेबिज रोग, यसको लक्षण र समयमै उपचार र खोपमार्फत यसलाई रोक्ने तरिका सिक्यौं। रोलप्ले र समूहगत गतिविधिले हामीलाई One Health अवधारणालाई व्यवहारिक तरिकाले बुझ्न सहयोग गर्यो। हामीले एन्टिमाइक्रोबियल रेसिस्टेन्सबारे पनि सिक्यौं र किन एन्टिबायोटिकको प्रयोग सावधानीपूर्वक गर्नु आवश्यक छ भन्ने बुझ्यौं। प्रशिक्षकहरूले विषयहरू स्पष्ट रूपमा व्याख्या गरे र हामीलाई सहभागी हुन प्रोत्साहित गरे। सत्र रमाइलो र उपयोगी रह्यो, र यसले हाम्रो दैनिक जीवनमा स्वास्थ्यका लागि राम्रा निर्णय गर्न मद्दत गर्नेछ।”
यस पहलले विद्यालयमा आधारित शिक्षा मार्फत स्वास्थ्यप्रति संवेदनशील, जिम्मेवार र सचेत युवा पुस्ता निर्माण गर्ने लक्ष्य राखेको छ। विद्यार्थीहरूले One Health अवधारणालाई व्यवहारमा लागू गर्दै आफ्ना परिवार र समुदायमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छन्।
कार्यक्रमको सफलता विद्यार्थीहरूको सक्रिय सहभागिता, प्रशिक्षक र स्वयंसेवकहरूको दक्षता, र FAO को सहयोगले सम्भव भएको थियो। यस प्रकारका कार्यक्रमहरूले दीर्घकालीन रूपमा कर्णाली प्रदेशमा स्वास्थ्य सचेतना विस्तार गर्न, AMR न्यूनीकरणमा योगदान पुर्याउन, र समुदायमा स्वास्थ्यप्रति जागरुक युवा पुस्ता निर्माण गर्न मद्दत पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
