निमोनिया भनेको फोक्सोमा संक्रमण (इन्फेक्सन) भएर फोक्सो सुन्निने, पानी जम्मा हुने, दुख्ने अवस्था हो।
यो ब्याक्टेरिया, भाइरस वा फंगल संक्रमणले हुन सक्छ।

२. निमोनिया कसरी लाग्छ? (कारण)
छिँकेर/खोकेर फैलिने भाइरस वा ब्याक्टेरिया सास मार्फत फोक्सोमा पुग्दा
जाडो मौसम, धुलो–धुँवा
कमजोर रोग प्रतिरोध क्षमता
पुरानो दम, COPD भएका व्यक्तिमा
सरसफाइ नमान्दा
अत्यधिक चिसोमा धेरै समय बस्दा

३. मुख्य लक्षणहरू
लगातार र सुकेर खोकी
खोकीसँग पिँध, पहेंलो, हरियो कफ
छाती दुख्ने
ज्वरो,
सास फेर्न गाह्रो, सास छोटो हुनु
थकान, कमजोरी
अत्यधिक सास चल्नु (विशेष गरी बच्चा र बूढा मानिसमा)

४. कसरी बच्ने? (रोकथाम)
चिसो मौसममा शरीर गरम राख्ने
मास्क लगाउने, धुलो–धुँवा टार्ने
राम्रो खानपान र सुताइ
हात साबुनले धुने
फ्लू भ्याक्सिन
सरसफाइ र हावा चल्ने कोठा

५. लागिसकेपछि के गर्ने? (उपचार)
डाक्टरले दिएको एन्टिबायोटिक वा भाइरल औषधि
आराम (विशेष गरी १–२ हप्ता)
तात्तातो झोल–सुप, बढी पानी
खोकीको सिरप (डाक्टरको सल्लाह अनुसार)
सास फेर्न धेरै गाह्रो भए अस्पतालमा अक्सिजन
धूम्रपान गर्ने भए तुरुन्त बन्द

कस्तो अवस्थामा तुरुन्तै अस्पताल जाने ?
सास फेर्न निकै समस्या ।।
102–103°F भन्दा धेरै ज्वरो ३ दिनसम्म नघट्ने ।।
बच्चा वा बुढा मानिसमा तेज सास, ओठ निलो ।।
अत्यधिक कमजोरी/बेहोसजस्तो ।।